Hai bệnh cấp cứu lớn nhất đều theo quy tắc gần nhất. Nhưng có một chi tiết làm nhóm này khác, và nó đáng biết trước.
Dấu hiệu cần nhận ra
- Đau hoặc nặng tức giữa ngực kéo dài
- Có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc tay
- Kèm vã mồ hôi, khó thở
- Kèm buồn nôn hoặc choáng
- Cảm giác nặng như bị đè là mô tả rất hay gặp
Mục cuối là cách nhiều người bệnh kể lại, và nó khác với đau nhói một điểm nhỏ.
Nhóm có biểu hiện mờ hơn
- Người cao tuổi
- Người có đường huyết cao lâu năm
- Ở nữ giới biểu hiện có thể khác
- Có người chỉ thấy mệt rũ, khó thở, hoặc đau vùng dạ dày
- Nhóm này rất hay bị bỏ qua
Mục cuối là lý do phần này được tách riêng, và nó là chỗ chẩn đoán muộn hay xảy ra nhất.
Việc phải làm
- Gọi cấp cứu ngay
- Nói rõ đang đau ngực và nghi nhồi máu
- Nói rõ bệnh nền và thuốc đang dùng
- Làm theo hướng dẫn của tổng đài
- Không tự cho uống thuốc gì khi chưa được hướng dẫn
Mục cuối là ranh giới an toàn, và nó đúng dù trong nhà có sẵn thuốc tim mạch của người khác.
Trong lúc chờ xe
- Cho ngồi hoặc nửa ngồi
- Nới rộng quần áo cổ
- Không để họ đi lại hay gắng sức
- Không để họ tự lái xe
- Ở cạnh và quan sát
Mục thứ ba là điều quan trọng, vì gắng sức lúc đó làm tình trạng xấu nhanh.
Chỗ khác với đột quỵ
- Điện tim làm được ngay trên xe hoặc tại nơi tiếp nhận đầu
- Nó phân loại được khá nhanh
- Nên hệ thống cấp cứu định tuyến được ngay từ đầu
- Nhiều nơi có mạng lưới đưa thẳng tới cơ sở can thiệp
- Đột quỵ thì thường cần chụp não trước khi quyết
Mục thứ tư là điểm khác biệt thật, và nó là lý do nên gọi cấp cứu để họ định tuyến.
Nhưng vẫn không tự chở đi xa
- Việc định tuyến là của hệ thống cấp cứu, không của gia đình
- Họ biết nơi nào đang trực can thiệp
- Họ báo trước nên nơi tiếp nhận chuẩn bị sẵn
- Và trên đường có người xử nếu tim ngừng
- Mục cuối là lý do mạnh nhất
Mục cuối là điều em muốn nhấn nhất trong bài, vì nhóm này có nguy cơ ngừng tim trên đường.
Nếu người bệnh ngã và không phản ứng
- Gọi cấp cứu ngay và nói rõ người bệnh không phản ứng
- Làm theo hướng dẫn của tổng đài từng bước
- Họ hướng dẫn được ép tim qua điện thoại
- Nếu gần đó có máy khử rung tự động thì nói với tổng đài
- Đừng bỏ điện thoại xuống
Mục thứ ba là điều rất ít người biết, và nó có thể cứu người trong lúc chờ xe.
Những giờ đầu ở cơ sở tiếp nhận
- Điện tim ngay khi tới
- Xét nghiệm máu tìm dấu hiệu tổn thương cơ tim
- Quyết định phương án dựa trên kết quả và thời gian
- Chuyển tiếp nếu cần can thiệp mà nơi đó không làm
- Toàn bộ chuỗi đó được đo bằng phút
Mục cuối là lý do mọi lời khuyên ở đây nhấn chuyện thời gian, và nó giống đột quỵ ở điểm này.
Cái gia đình nên nói ngay ở cửa
- Đau ngực bắt đầu từ mấy giờ
- Đã từng bị bệnh tim chưa
- Thuốc đang dùng, nhất là thuốc làm loãng máu
- Đã từng đặt stent hoặc mổ tim chưa
- Các lần dị ứng thuốc
Mục thứ tư là thông tin đổi hẳn cách xử lý, và nó nên được nói mà không chờ ai hỏi.
Đau ngực không phải lúc nào cũng là tim
- Có nhiều nguyên nhân khác gây đau ngực
- Nhưng phân biệt là việc của cơ sở y tế, không của mình
- Nên nghi thì vẫn đi
- Đi rồi hoá ra không phải tim là kết quả tốt
- Không phải là chuyện đi vô ích
Hai mục cuối là cách nghĩ đúng, vì sợ đi khám rồi bị nói là lo quá làm nhiều người ở nhà.
Nhóm có nguy cơ cao nên chuẩn bị trước
- Người đã từng bị nhồi máu
- Người đã đặt stent hoặc mổ tim
- Người có nhiều yếu tố nguy cơ
- Nên có tờ ghi bệnh và thuốc ở chỗ dễ thấy
- Và cả nhà biết dấu hiệu phải gọi cấp cứu
Hai mục cuối là việc làm được lúc đang khoẻ, và nó là lúc duy nhất làm được.
Đáng đi xa hay không — với nhóm cấp cứu tim
- Giai đoạn cấp: không tự chọn, gọi cấp cứu
- Can thiệp: nơi hệ thống định tuyến tới
- Sau đó: theo dõi và phục hồi ở gần nhà
- Dự phòng: gần nhà, nhiều năm
- Lại là ba trên bốn giai đoạn thuộc gần nhà
Mục cuối là mô thức em nhận ra khi viết site này, và nó lặp lại ở gần như mọi chuyên khoa.
Sau khi ra viện thì cầm gì về
- Kết luận về chẩn đoán và những gì đã làm
- Biên bản can thiệp nếu có đặt stent
- Danh sách thuốc và lý do của từng loại
- Mốc tái khám và nơi theo dõi
- Dấu hiệu nào phải gọi cấp cứu lại
Mục thứ hai là giấy quan trọng nhất suốt đời, vì mọi bác sĩ sau này đều cần biết chi tiết đó.
Câu hỏi mang theo khi đi
- Đau ngực bắt đầu từ mấy giờ, em đã ghi
- Người bệnh đã từng đặt stent hoặc mổ tim
- Ở đây làm được can thiệp mạch vành không, nếu không thì chuyển đâu
- Ba câu đó nói ngay khi tới cửa
- Và câu thứ hai thường chỉ gia đình biết
Mục cuối là ý của bài, vì người bệnh đang đau thì rất khó nhớ và khó nói.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu nhồi máu cơ tim là gì?
Đau hoặc nặng tức giữa ngực kéo dài, có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc tay; kèm vã mồ hôi, khó thở, buồn nôn hoặc choáng. Ở người cao tuổi, người có đường huyết cao và ở nữ, biểu hiện có thể mờ hơn và dễ bị bỏ qua.
Nghi nhồi máu thì tới nơi gần nhất hay nơi có can thiệp mạch?
Gọi cấp cứu và để họ quyết, vì nhiều nơi có mạng lưới đưa thẳng tới cơ sở can thiệp khi phù hợp. Điều tuyệt đối không nên làm là gia đình tự chở đi một nơi xa vì nghe nói nơi đó tốt hơn.
Vì sao ở bệnh này lại có thể đi thẳng nơi chuyên sâu?
Vì điện tim làm được ngay trên xe hoặc tại nơi tiếp nhận đầu tiên và nó phân loại được khá nhanh, nên hệ thống cấp cứu có thể định tuyến ngay từ đầu. Đó là điểm khác so với đột quỵ, nơi thường cần chụp não trước khi quyết.
Trong lúc chờ xe thì làm gì?
Cho người bệnh ngồi hoặc nửa ngồi, nới rộng quần áo, không để họ đi lại hay gắng sức, và làm theo hướng dẫn của tổng đài. Không tự cho uống bất cứ thuốc gì khi chưa được hướng dẫn.